Hoefkatrolontsteking

Deze informatie is een uittreksel uit het multimedia-pakket "Natuurlijk Bekappen".

Hoefkatrolontsteking, podotrochleose, in de wandelgangen vaak afgekort tot "hoefkatrol"... Een vervelende, frequent voorkomende aandoening die niet zelden tot de slacht resulteert. Onder vrij in de natuur levende paarden komt hoefkatrolontsteking echter in het geheel niet voor, het is dus iets wat ontstaat door het samenleven met de mens... Wat is hier aan de hand?

Wat is hoefkatrolontsteking?

Het hoefkatrol wordt gevormd door het straalbeentje waarover de diepe buigpees loopt.
De medische term voor hoefkatrolontsteking is podotrochleose. Op deze website gebruiken we voor het gemak gewoon de aanduiding hoefkatrolontsteking.

Om uit te leggen wat hoefkatrolontsteking is dien je een beetje op de hoogte te zijn van de anatomie van de hoef. In het kort: Hoefkatrol is de verzamelnaam voor het mechanisme dat bestaat uit de volgende onderdelen: het straalbeen, de diepe buigpees, de slijmbeurs, de straalbeen-ligamenten en het hoefgewrichtskapsel.
Waar dit mechanisme voor dient? De hoef staat, van bovenaf het paard gezien, iets vóór de verticale lijn die je vanuit de benen naar beneden kan trekken. Om te voorkomen dat de hoef als het ware "omhoog klapt" zit er onder het hoefbeen een "kabel" die via een "katrol" omhoog loopt en waaraan wordt getrokken. Die kabel is de buigpees, het katrol wordt gevormd door de achterkant van het straalbeen.

Hoefkatrolonsteking is een soort "arthrose", een overmatige slijtage van de achterkant van het straalbeen en de diepe buigpees die er overheen loopt. Omdat door de overmatige slijtage de buigpees direct over het bot schuurt ontstaat er een chronische ontsteking, een ontsteking die pijnlijk is en die, wanneer de oorzaak van de slijtage niet wordt verholpen, uiteindelijk leidt tot vernietiging van het hoefkatrol.

Symptomen en diagnose

Hoefkatrolontsteking komt nagenoeg uitsluitend aan de voorbenen voor, maar dan wel aan beide voorbenen tegelijk.
Als een paard op beide voorbenen op dezelfde manier kreupel loopt dan zie je... niets! Kreupelheid zie je doordat het paard onregelmatig loopt omdat hij één zeer been probeert te ontlasten, maar als beide voorbenen even zeer doen dan valt er niets te ontlasten en loopt het paard met pijn, maar wel regelmatig. Je ziet er dan niets van!

Vaak is het echter zo dat het ene been de ene dag wat meer zeer doet dan het andere been, en een dag later kan het ineens weer omgekeerd zijn. Kenmerkend voor hoefkatrolonsteking is dan ook dat het paard afwisselend kreupel is op het ene en dan weer het andere been, waartussen goede dagen lijken te zitten waarbij het paard in werkelijkheid aan beide benen evenvéél pijn heeft.

Kleine voltes of een landing na de sprong veroorzaken extra krachten op de hoefkatrol en zijn dus extra pijnlijk voor het paard.

Om hoefkatrolontsteking te diagnostiseren zal de dierenarts een van de volgende technieken gebruiken:

! Omdat hoefkatrolontsteking zo lastig is te diagnostiseren wordt er vaak geroepen dat een paard wel hoefkatrolontsteking zal hebben terwijl het in werkelijkheid iets anders is. Hoefkatrolontsteking is echter niet op het zicht vast te stellen, eenzijdige verdoving of - in ver gevorderde gevallen - een röntgenfoto is het enige dat uitsluitsel kan geven.

Waardoor ontstaat hoefkatrolontsteking?

Hoefkatrolontsteking is een van de meest controversiele onderwerpen op het gebied van hoef- en beengebreken bij paarden. Er zijn vele ideeen geweest over de oorzaken van hoefkatrolontsteking maar recent medisch onderzoek heeft de meest waarschijnlijke oorzaak van hoefkatrolonsteking aangewezen. Zie ook de bronvermelding onderaan deze pagina.

Waar het kort gezegd op neerkomt is dat de overmatige slijtage ontstaat doordat er een plotselinge ruk aan de diepe buigpees wordt gegeven. Niet een normale geleidelijke kracht, maar een vrij plotselinge kracht. En dat steeds weer opnieuw. Waardoor kan dat ontstaan?

Landen op de toon

Op deze film, waarop je het laatste stukje van een drafpas ziet, landt Jack keurig op zijn hiel.

Op het eerste beeldje zie je dat de hoef nog met de toon naar beneden wijst, maar op het laatste moment klapt de hoef op om op de hiel te landen.

Ieder beeldje duurt 1/50ste seconde (de hele film nog geen 1/10e seconde)! Er hoeft maar weinig te worden verstoord om de hoef toch op de toon te laten landen...

Zie ook de pagina over toonlanden.
Uit in vitro onderzoeken is gebleken dat toonlanden dit veroorzaakt. Het vanuit zweefmoment landen op de toon in plaats van op de hiel geeft iedere keer een stevige ruk aan de diepe buigpees. Daarbij komt dat het been van een boogvorm naar een holle vorm moet gaan waarbij er een dood punt moet worden gepasseerd. Tijdens het passeren van dat dode punt moet de pees heel kortstondig uitrekken waarbij er enorme piekkrachten ontstaan. Er ontstaat wrijving op de plaats waar de diepe buigpees over het straalbeen loopt, en herhaalde wrijving veroorzaakt slijtage.

Waarom landen sommige paarden op de toon? Hiervoor zijn een aantal oorzaken die afzonderlijk maar nog beter gezamelijk tot dit resultaat kunnen leiden:

Hierboven staan redenen waarom paarden op de toon kunnen landen en de krachten op het hoefkatrol te hoog worden. Gelukkig kan het lichaam beginnende schade altijd herstellen, maar waarom gebeurt dit niet?

Gebrek aan doorbloeding

Om weefselschade te herstellen is, zoals iedere arts je kan vertellen, doorbloeding essentieel. Zonder doorbloeding geen herstel, zo simpel is het. Blijkbaar hebben veel paarden gebrek aan doorbloeding in de hoef. Hoe komt dat?

Voorkomen en genezen

Hoefkatrolontsteking is niet alleen te voorkomen maar ook te genezen! Wat dat genezen betreft, wat verstaan we eigenlijk onder genezen? Wij bedoelen met genezen niet dat het paard weer (al dan niet tijdelijk) pijnloos kan lopen, want dat kun je ook bereiken met speciaal beslag, zenuwsneden en dergelijke, althans voor een tijdje. Wij bedoelen met genezen dat het paard blijvend, zonder hulpmiddelen, beslag, medicijnen, zenuwblokkaden en dergelijke pijnvrij kan lopen en dezelfde verwachtingen biedt als een paard dat nog nooit hoefkatrolontsteking heeft gehad.

! Bedenk dat kreupelheid vaak ten onrechte aan hoefkatrolonsteking wordt toegewezen. Bij "wonderbaarlijke genezingen" blijkt doorgaans dat er nooit serieus is gecontroleerd of het paard daadwerkelijk hoefkatrolontsteking had. Het paard is dan wel genezen van kreupelheid maar er was geen sprake van hoefkatrolontsteking. Hoefkatrolontsteking is geen rijtechnisch probleem, scheefheid, gebrek aan vitamientjes of wat dan ook maar domweg overmatige slijtage door een verkeerde bekapping en te weinig doorbloeding door langdurig stilstaan, hoefijzers en te weinig hoefmechanisme.
Wanneer het paard zijn hoef op de grond plaatst zet de conische hoefwand aan de bodem uit, wanneer hij de hoef optilt veert de hoef weer terug naar zijn "gesloten" vorm. Dit spreiden en samendrukken werkt als een pomp; men noemt dit het "hoefmechanisme". Bloed wordt op deze manier door de hoef gepompt.

Dit mechanisme werkt alleen als het paard beweegt! Paarden die op stal staan en/of hoefijzers dragen lijden dan ook aan een gebrekkige doorbloeding van de hoef.

Het is natuurlijk makkelijk te zeggen dat je niet aan springsport ofzo moet doen, maar daar schiet niemand wat mee op. Zonder de paardensport heeft je paard geen bestaansrecht; in de dierentuin hebben ze niet zóveel paarden nodig... Laten we dus bekijken wat we kunnen doen om hoefkatrolontsteking te voorkomen en zelfs te genezen zonder onze hobby op te offeren.

Beweging

Beweging, beweging, beweging! Een paard hoort niet in een stal, ook niet 's nachts, zie ook de pagina over Natuurlijke Huisvesting. De hoeven zijn voor hun doorbloeding afhankelijk van het hoefmechanisme en dat werkt alleen maar als het paard beweegt. Een paard in de wei of grote paddock zal nooit langdurig stil staan, een paard in de stal wel!

In alle gewrichten en pezen treedt voortdurend slijtage op, zowel bij mensen als bij paarden, dat is volkomen normaal. Het lichaam zorgt voor voortdurende vernieuwing van de aan slijtage onderhavige onderdelen, maar daar is wel een voortdurende bloedtoevoer voor nodig. Het is bekend en bewezen dat een slechte doorbloeding zorgt voor een slecht herstel. De hoeven van paarden zijn voor hun bloedsomloop nagenoeg volledig afhankelijk van het hoefmechanisme, het voortdurend uitzetten en inkrimpen van de hoef tijdens het optillen en neerzetten. Dat is ook de reden dat paarden van nature nooit langer dan een uur slapen, al dan niet staand of liggend. Het ligt dan ook voor de hand dat hoefkatrolontsteking kan ontstaan door gebrek aan doorbloeding, vooral als je bedenkt dat hoefkatrolontsteking bij vrij in de natuur levende paarden totaal niet voorkomt.

Veel bewegen dus, 24 uur per dag de mogelijkheid om te bewegen is essentieel, liefst regelmatig op een harde ondergrond want dan werkt het hoefmechanisme beter. Bij paarden die aan hoefkatrolontsteking lijden kun je het lopen over een harde ondergrond het beste in stap laten uitvoeren zodat verdere schade wordt voorkomen.

Natuurlijk bekappen

Bij deze hoef hebben we met de rode omtrek aangegeven waar het afwikkelpunt zou liggen (verticale lijn) wanneer we de hoef geen opzet en mustangroll zouden hebben gegeven. De afwikkeling is traag en de hefboomwerking is groot.
Door een opzet en een mustangroll aan te brengen wordt het afwikkelpunt drastisch naar achteren verlegd (verticale groene lijn). Resultaat: De hoef wikkelt sneller af en kan makkelijker op de hiel landen. De hefboom die inwerkt op het hoefkatrolgewricht is bovendien fors kleiner geworden, dus ook de krachten op het hoefkatrolgewricht en daarmee de slijtage zijn fors kleiner geworden.

Merk op dat deze voorbeeldhoef door onze bekapping sterk lijkt op de hoeven van wilde paarden.
Een goede bekapping is essentieel. Door middel van Natuurlijk Bekappen zijn al vele paarden genezen van hoefkatrolonsteking. Laten we eens kijken wat je met bekappen kan doen om hoefkatrolontsteking te voorkomen en te genezen:

Bronvermeldingen

  De informatie op deze pagina is afkomstig uit het multimedia-pakket "Natuurlijk Bekappen". In dit pakket vind je veel meer informatie over hoefkatrolontsteking dan op deze webpagina kan worden getoond.

Uiteraard hebben we het wiel niet zelf uitgevonden; we hebben alleen de nieuwste en beste informatie verzameld en hier zo goed mogelijk proberen uit te leggen. Hieronder staan de diverse bronnen die we hebben geraadpleegd.

  Veel van onze informatie is afkomstig van James R. Rooney, D.V.M. Hij is een Amerikaanse hoogleraar die internationaal erkend wordt als autoriteit op het gebied van "equine biomechanics". Anderen hebben zijn bevindingen bevestigd. Zijn boek The Lame Horse is een aanrader voor iedereen die meer over de oorzaak van hoefkatrolontsteking wil weten.

Dit is wat de arts Dr. vet. med. H. Strasser zegt:
In the last 3 years, the course and healing of navicular syndrome was documented on 53 horses of various breeds. The shoes were removed, the living conditions of the horse changed to more closely approximate the natural amount of movement of a horse each day, and the shape of the hoof capsule was, over the course of months, returned (close) to its natural form through proper trimming. Depending on the length of time the problem had been in existence, and how far living conditions could be optimized, the return to full use of a horse diagnosed with "podotrochlosis" can take a few weeks to nine months.

  Verdere informatie is afkomstig van Jaime Jackson, een van de grondlegges van de Wild Horse Trim.
Onderstaand citaat komt uit zijn boek Horse Owners Guide to Natural Hoof Care:
Not surprisingly, navicular is unknown in wild horse country. Nor have I seen it among naturally trimmed, barefooted horses... Please take heart, I am unaware of any 'navicular' horse that has failed to heal in a genuine program of natural hoof care.

  Dit is wat Pete Ramey, een internationaal bekende hoefsmid, in zijn boek Making Natural Hoof Care Work for You over hoefkatrolonsteking te zeggen heeft:
Simply start a natural hoof program and you will see. I have seen hopeless navicular cases go sound at the first trimming or it can take a while. It is a simple fact that I have never seen a "navicular horse" fail to be completely healed under my care.

Zie ook onze boekenlijst voor boekbeschrijvingen en ISBN nummers, of onze links-pagina voor links naar andere websites. Wie zelf wil zoeken: "Hoefkatrolontsteking" heet in het Engels "Navicular disease".

www.hoefnatuurlijk.nl

Teller